Wat gebeurt er wanneer een samenwerking jarenlang intensiever wordt, maar abrupt eindigt op basis van de korte opzegtermijn die ooit is afgesproken? De Hoge Raad heeft in het arrest DPD/Get Moving van 16 mei 2025 duidelijk uiteengezet hoe ver de redelijkheid en billijkheid reiken bij het opzeggen van duurovereenkomsten en vooral waar de grens ligt.
Waar draaide de zaak om?
Transportbedrijven Get Moving en Bosch werkten al jarenlang voor pakketdienst DPD. Bij het afsluiten van de contracten was destijds een opzegtermijn van één maand overeengekomen. Naarmate de jaren vorderden, werden de transportbedrijven steeds afhankelijker van DPD. Ze investeerden in personeel, materieel en bedrijfsprocessen die volledig waren afgestemd op deze opdrachtgever.
Toen DPD in november 2018 de samenwerking beëindigde met inachtneming van een opzegtermijn van één maand, stonden Get Moving en Bosch voor een grote uitdaging. Zij voerden aan dat de opzegtermijn in de praktijk niet meer redelijk was.
Het gerechtshof ’s-Hertogenbosch gaf hen gelijk. Het hof vond dat de samenwerking zó was verdiept dat de oude opzegtermijn niet meer paste bij de nieuwe realiteit. Het hof stelde daarom eigenhandig langere opzegtermijnen vast. Deze beslissing kwam erop neer dat een rechter de contractuele afspraken mocht “bijstellen” vanwege veranderde omstandigheden.
Wat vond de Hoge Raad?
De Hoge Raad maakte korte metten met die gedachte. De kern van het oordeel is dat een rechter een contractuele opzegtermijn niet zomaar mag vervangen door een langere termijn die hij redelijker vindt. Dat kan alleen als het beroep op de contractuele regeling naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
De Hoge Raad wees erop dat er twee toepassingsvormen van redelijkheid en billijkheid zijn:
- De aanvullende werking (art. 6:248 lid 1 BW): Kan meebrengen dat bij opzegging extra verplichtingen gelden, zoals de plicht een passende schadevergoeding aan te bieden. Kan echter niet worden gebruikt om een overeengekomen opzegtermijn te vervangen door een langere termijn.
- De beperkende werking (art. 6:248 lid 2 BW): Een contractuele opzegtermijn kan buiten toepassing blijven als het beroep daarop naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Dit is een strenge toets, die slechts in uitzonderlijke gevallen wordt aangenomen.
Volgens de Hoge Raad blijft opzeggen binnen de afgesproken termijn dus in beginsel geldig; de vraag is alleen of daarnaast compensatie moet worden geboden. Het hof had dat moeten onderzoeken, in plaats van zelf een langere opzegtermijn vast te stellen. Daarom moet het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden de zaak opnieuw beoordelen.
Wat betekent dit voor ondernemers?
Dit arrest bevestigt dat contractuele afspraken over opzegtermijnen leidend blijven, ook als de samenwerking in de praktijk is gegroeid. Wie vindt dat een opzegtermijn te kort is geworden, moet dat tijdig bespreekbaar maken en vastleggen in een aanvulling op het contract. De rechter gaat dat niet achteraf voor partijen corrigeren.
Dat betekent niet dat u als ondernemer volledig machteloos staat wanneer een opdrachtgever plotseling opzegt. In langdurige samenwerkingen kunnen wederzijdse investeringen een rol spelen bij de vraag of een schadevergoeding op zijn plaats is. De aanvullende werking van redelijkheid en billijkheid blijft namelijk wél relevant voor de manier waarop een opzegging wordt uitgevoerd. Een partij kan verplicht zijn om in het licht van de omstandigheden een redelijke compensatie aan te bieden.
Voor opdrachtgevers geldt dat een puur juridisch correcte opzegging soms toch zakelijke risico’s kan meebrengen. Een abrupte beëindiging zonder overleg of overgangstijd kan de relatie onder druk zetten en zelfs leiden tot schadeclaims. Goede communicatie en transparantie over beweegredenen blijven dus belangrijk.
Kortom: afspraken zijn afspraken, maar de manier waarop een opzegging wordt uitgevoerd moet passen binnen wat redelijk en billijk is. Voor ondernemers is het daarom essentieel om niet alleen te vertrouwen op de letter van het contract, maar ook vooruit te denken over de gevolgen van een eventuele beëindiging.
Vragen over duurovereenkomsten of twijfelt u of een opzegging in uw situatie redelijk is uitgevoerd?
Neem gerust contact met ons op. Wij helpen je graag .
